Về trước
Gởi email cho bạn bè
In ấnSau kỳ nghỉ Tết, không ít người bất ngờ khi kiểm tra sức khỏe và phát hiện chỉ số đường huyết tăng cao so với bình thường. Vậy tại sao đường huyết tăng cao sau Tết? Cần xử trí như thế nào để tránh biến chứng lâu dài? Bài viết sau sẽ giúp bạn hiểu rõ và chủ động thực hiện tốt các biện pháp phòng ngừa để duy trì kiểm soát đường huyết ổn định trong và sau Tết.
1. Nguyên nhân chỉ số đường huyết tăng cao sau Tết
Đường huyết là lượng glucose có trong máu, chủ yếu được nạp vào cơ thể từ thực phẩm chứa tinh bột và đường. Khi ăn uống không hợp lý hoặc khả năng sử dụng insulin của cơ thể không hiệu quả, lượng đường huyết tăng cao hơn mức bình thường.
Tăng đường huyết sau Tết tức là lượng đường trong máu vượt quá ngưỡng kiểm soát, mức độ có thể khác nhau tùy theo từng đối tượng (người khỏe mạnh, người tiền đái tháo đường hoặc người đã mắc đái tháo đường). Tình trạng này thường xuất phát từ các nguyên nhân sau:
1.1. Ăn quá nhiều thực phẩm giàu tinh bột và đường
Các loại bánh tét, bánh chưng, mứt, bánh kẹo, xôi,… đều là món ăn truyền thống quen thuộc trong dịp Tết. Tuy nhiên, đây lại là nhóm thực phẩm chứa nhiều tinh bột và đường, dễ làm đường huyết tăng nhanh. Thói quen ăn vặt liên tục sẽ khiến nhiều người ăn quá mức các loại thực phẩm này. Vì thế, lượng đường nạp vào vượt quá khả năng xử lý của cơ thể, dẫn đến sau Tết, đường huyết dễ tăng cao.
1.2. Uống nhiều rượu bia, nước ngọt
Đồ uống chứa cồn và nước ngọt có ga đều được xem là “thủ phạm thầm lặng” gây tăng đường huyết. Rượu bia làm rối loạn chuyển hóa đường trong gan, khiến đường huyết tăng hoặc giảm thất thường, đặc biệt khi uống nhiều hoặc ăn uống không điều độ. Trong khi đó, nước ngọt chứa lượng lớn đường hấp thu nhanh, dễ làm đường huyết tăng đột ngột. Uống các loại đồ uống này liên tục trong ngày Tết sẽ làm giảm khả năng đáp ứng insulin của cơ thể.
1.3. Ít vận động trong kỳ nghỉ
Tết là thời gian nghỉ ngơi, sum họp gia đình nên nhiều người gần như không vận động. Việc ngồi nhiều, nằm nhiều, xem tivi hoặc sử dụng điện thoại kéo dài làm giảm khả năng tiêu thụ glucose của cơ thể. Khi glucose không được sử dụng sẽ tích tụ lại trong máu từ đó làm cho chỉ số đường huyết tăng cao.
1.4. Rối loạn sinh hoạt
Thức khuya, ngủ không đủ giấc, giờ giấc sinh hoạt đảo lộn,... trong ngày Tết làm rối loạn hormone trong cơ thể, đặc biệt là làm tăng cortisol – một hormone gây kháng insulin và đẩy đường huyết lên cao. Đây là lý do nhiều người dù ăn không quá nhiều nhưng vẫn bị đường huyết tăng cao sau Tết.
1.5. Lơ là việc dùng thuốc ở người tiểu đường
Với người đang điều trị tiểu đường, việc quên uống thuốc, dùng thuốc không đều hoặc tự ý giảm liều trong dịp Tết là nguyên nhân rất phổ biến khiến đường huyết mất kiểm soát, có thể dẫn đến các biến chứng cấp tính.
2. Dấu hiệu cảnh báo tăng đường huyết sau Tết và cách khắc phục
Nếu bạn đang băn khoăn về vấn đề tăng đường huyết sau Tết thì có thể nhận diện tình trạng này và xử trí như sau:
2.1. Nhận biết dấu hiệu cho thấy đường huyết tăng cao sau Tết
Nếu xuất hiện triệu chứng sau, bạn nên nghĩ đến khả năng đường huyết tăng cao sau Tết và chủ động kiểm tra sớm:
Thường xuyên có cảm giác khát nước, uống nước liên tục.
Đi tiểu nhiều lần trong ngày, nhất là về đêm.
Mệt mỏi, uể oải, buồn ngủ.
Ăn nhanh đói, sụt cân không rõ nguyên nhân hoặc thay đổi cân nặng bất thường.
Nhìn mờ, đau đầu.
Vết thương lâu lành.
2.2. Cách khắc phục tình trạng đường huyết tăng cao sau Tết
Để kiểm soát tốt tình trạng đường huyết tăng sau Tết, bạn cần kết hợp nhiều biện pháp:
2.2.1. Điều chỉnh lại chế độ ăn uống
Chế độ ăn đóng vai trò quan trọng để đưa đường huyết về ngưỡng kiểm soát khuyến nghị. Muốn làm được điều này, bạn nên:
Giảm tiêu thụ lượng tinh bột trắng có trong cơm trắng, bánh kẹo, mứt,...
Tăng cường nhóm rau xanh, chất xơ trong bữa ăn hàng ngày để hỗ trợ làm chậm khả năng hấp thu đường.
Ưu tiên ăn những thực phẩm giàu đạm nạc như cá, thịt gà, đậu phụ,... đồng thời hạn chế tiêu thụ đồ uống có gas, nước ngọt, đồ ăn chiên xào, rượu bia,...
Chia nhỏ thành nhiều bữa ăn trong ngày để đường huyết không bị tăng đột ngột và giúp cơ thể duy trì ở mức ổn định.
2.2.2. Tăng cường vận động thể chất
Vận động là cách hiệu quả nhất để giúp cơ thể sử dụng glucose tốt hơn và cải thiện độ nhạy insulin, từ đó hỗ trợ kiểm soát đường huyết. Sau Tết, bạn nên:
Tập thể dục nhẹ nhàng mỗi ngày ít nhất 30 phút bằng cách đạp xe, đi bộ nhanh, yoga,... để giúp cơ thể tiêu hao lượng calo dư thừa, tránh tích tụ đường huyết.
Không nên ngồi quá lâu một chỗ.
2.2.3. Thoải mái tinh thần, ngủ đủ giấc
Tinh thần ổn định và đảm bảo giấc ngủ chất lượng cũng góp phần làm tăng khả năng kiểm soát đường huyết. Do đó, sau Tết bạn nên cố gắng duy trì thói quen sinh hoạt khoa học, ngủ đủ 7 - 8 tiếng mỗi đêm, sắp xếp công việc hợp lý, tìm đến các thói quen yêu thích để tinh thần được thư giãn. Đây cũng là cách giúp cho chỉ số đường huyết sớm được cân bằng trở lại.
2.2.3. Theo dõi đường huyết thường xuyên
Kiểm tra đường huyết giúp bạn biết được tình trạng của mình đang ở mức nào và điều chỉnh kịp thời. Vì thế, nếu bạn thuộc nhóm có nguy cơ cao đối với bệnh tiểu đường hoặc đã mắc tiểu đường thì nên đo đường huyết khi đói vào buổi sáng và sau ăn 1 - 2 giờ để phát hiện sớm tình trạng đường huyết tăng cao sau Tết.
2.2.4. Dùng thuốc đúng chỉ định
Nếu bạn đang điều trị tiểu đường, tuyệt đối không tự ý bỏ thuốc hoặc thay đổi liều lượng. Sau Tết, nếu thấy đường huyết tăng cao trong thời gian dài, không cải thiện khi đã điều chỉnh bằng những cách nêu trên, bạn cần đi khám để bác sĩ đánh giá và cân nhắc thay đổi phác đồ điều trị phù hợp.
2.2.5. Thăm khám bác sĩ
Bạn nên đến cơ sở y tế nếu gặp các dấu hiệu sau để kiểm soát hiệu quả đường huyết và giảm nguy cơ biến chứng:
Đường huyết tăng cao liên tục dù đã thực hiện tốt các biện pháp điều chỉnh ăn uống và lối sống
Thường xuyên cảm thấy mệt mỏi, khát nước, tiểu tiện nhiều lần.
Sụt cân nhanh mà không xác định được nguyên nhân.
Có tiền sử với bệnh tiểu đường hoặc tiền tiểu đường.
Đường huyết tăng cao sau Tết là tình trạng thường gặp do ăn uống dư thừa, ít vận động và rối loạn sinh hoạt trong kỳ nghỉ lễ. Mặc dù không phải trường hợp nào cũng gây nguy hiểm tức thời, nhưng tăng đường huyết kéo dài có thể làm gia tăng nguy cơ biến chứng tim mạch, thần kinh và thận nếu không được kiểm soát kịp thời.
